بنام خداوند جان و خرد

کزین برتر اندیشه ای بگذرد ؟!

چو قرآن بنام ربّ رحمن و رحیم

سرآغاز کرد هر نامه ای از کریم [1]

سِرّ سَر بودن و راز ، رازدانی !

....الذین ینفقوا ممّا تحبّون  ....... ( قرآن کریم )  یٔنفقون ممّا تحبّون اند که از آنچه نسبت به آن حبّ دارند و محبوبشان هست انفاق میکنند .... این دستور راس هر روشن بینی و پاک بینی است که به دیده ای باز و بصیر منجر میشود .

سند این کلام الهی را در واقعه ای که مولای انفاق کنندگان انجام داده اند می بینیم . از چیزی که خوشش آمده بود ، بخشید .

روایت است که  :

  أبو الطُّفَيلِ : اشتَرى‏ عليٌّ عليه السلام ثَوباً ، فأعجَبَهُ فتَصدَّقَ بهِ ، وقالَ : سَمِعتُ رسولَ اللَّهِ صلى الله عليه وآله يقولُ : مَن آثرَ على‏ نفسِهِ آثَرهُ اللَّهُ يومَ القيامةِ الجَنّةَ .

ابوالطفيل : على عليه السلام جامه‏اى خريد كه از آن خوشش آمد . پس آن را صدقه داد و فرمود : از پيامبر خدا صلى الله عليه وآله شنيدم كه مى‏فرمود : هر كس ايثار كند خداوند در روز رستاخيز بهشت را بدو بخشد .

روایاتی دیگر را در پاورقی ملاحظه فرمایید [2]

اگر غایت هدف احمد (ص) را تتمیم و تکمیل مکارم اخلاق بدانیم که خود فرموده است ( انی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق : من برای تکمیل و تتمیم مکارم اخلاقی مبعوث و برانگیخته شدم  ) ؛ چه فعلی را میتوان در سلسله مراتب مکارم ، بالاترین عمل و پرفضیلت ترین اخلاق دانست ؟ اوج مکارم اخلاق چیست ؟ از چه کس باید پرسید که پاسخ چیست ؟

از امام على عليه السلام که فرمود : اوج مكارم اخلاق ، ايثار است . [3]  هموست که در این باب حکمتهایی بیان داشته است . [4]       

واقع قضیه آنست که راهی جز این نیست که در بالاترین مرتبه ما راه انفاق را در پیش بگیریم و با فضیلت ترین انفاقها هم انفاق از آنچه دوست میداریم ؛ هست . بسی ژرفی و عمق در این کلام است . نفرمود نیازمندی ؛ نفرمود ؛ اضافه بر نیاز و نفرمود .... بلکه فرمود : از آنچه که محبوبت شده و دوستش میداری . چون بشر شاید درعین بی نیازی به چیزی اما بدلیل محبوبیت آن شئی نزد وی دل کندن از آن برایش سخت بوده و گاه ناممکن. چنین رها شدنی ، هر چند که سختتر بر نفس و گرانتر بر هوا می افتد ؛ خواستنی تر و مقبول تر و کارسازتر است . باید از این راه رفت . میتوانی انفاق نکنی از آنچه که دوستش داری . گناهی نکردی اما دیگر آرزوی دست یافتن به قلل معرفت و حکمت و قرب را نباید و نمیتوانی در دل بپرورانی .

اگر میخواهی میتوانی حتی روغن ریخته را نیز نذر امازاده ای بکنی . کاری است بهتر از هیچ ! اما باید از بخل خویش در امان باشی تا به رستگاری برسی . شما به واقعه مهاجرین مکه  و استقبال انصار مدینه توجه نمایید :  «  وكسانى كه پيش از آمدن مهاجران در ديار خود [ مدينه ] بوده‏اند وايمان آورده‏اند، آنهايى را كه به سويشان مهاجرت كرده‏اند دوست مى‏دارند و از آنچه مهاجران را داده مى‏شود در دل احساس نياز [ و حسد ] نمى‏كنند و آنان را بر خويش بر مى‏گزينند هر چند خود نيازمند باشند. و آنان كه از بخل خويش در امانند رستگارانند ».  [5]

آنکه در عین نیاز شدید ( که چون گزینه دیگری در عدم تعدد در حجم وجود ندارد قطعا محبوب و خواستنی هم هست ) بشام شب که فقط یک وعده داشت . فرزندان را در چراغ خاموش خانه کوچک فاطمه با شکمی گرسنه خوابانید و بدون منتی مهمان بر خویش مقدم داشت . بدون آنکه حتی مهمان متوجه شود که میزبان و اطفالش گرسنه اند ؛ مهمان بر خویش و خویشان مقدم میدارد ؛ میتواند کلام الهی را درباره عملش نازل کند و مستحق ستایش با کلام وحی شود که : « .... فلَمْ يَبْرَحْ حتّى‏ أنزلَ اللَّهُ‏ عزّ و جل : « ويُؤثِرون ... » [6]  ...

تو گر راه علی و آل بپیمایی آنها را از استثناء بیرون آری و خداوند برای تو نیز اگر همانند آنها بصدق انفاق و ایثار کنی و دیگران بر خویش مقدم داری آیات خویش را نازل میکند و این منطقی است که صدق آن را صادق آل محمد (ص)  تضمین کرده است  و فرمود : «  .... پس ، خداوند سبحان اين‏آيات را درباره ايشان فروفرستاد و اين آيات بر هر مؤمنى كه به خاطر خداوند عزّ و جل چنين ايثارى كند نيز صادق است .»  [7]

و از خود میگذرند ... که ایثار میکنند ... که چرا که علی است و فاطمه ام ابیهای محمد که حمیرایش تنها میتواند نقل کرد که او ...  ولكنَّهُ كانَ يُؤْثِرُ على‏ نَفْسِهِ .  [8]    ... که او اما ديگران را بر خود مقدم مى‏داشت ...!

محمود زارع

بیستم / رمضان / 1429

مازندران . ساری . وصال

www.mzare.ir