خلاصه ای از تاریـخ جنگهای ایـران (1)

خلاصه ای از تاریـخ جنگهای ایـران (1)

بنام خداوند ازلی و ابدی

خلاصه ای از تاریـخ جنگهای ایـران (1)

        E    محمود زارع

             www.mzare.ir  

            مازندران . ساری . سوربن

Aکوروش و خلاصه جریان جنگها و توسعه قلمرو ایران

            در تاریخ ایران چند نام و نیز چند واژه از اهمیت و اعتبار ویژه ای برخوردار شده است . در تاریخ مدون ایران کهن اولین این نامها و واژه ها ؛ کوروش ؛ داریوش و در ادامه به اسامی دیگری مانند رستم و ........ میرسیم .

          درباره کوروش ( پسر کمبوجیه ) و افتخار ایران و ایرانی ؛ گفته شده است که وی در جوانی در اندیشه آن بود تا پارسیان که آنموقع قومی متفرق بوده اند را متشکل و متحد نماید. بویژه در فکر جنگ بر علیه پادشاهی بنام آستیاگ در راه عملی نمودن اتحاد قوم پارس تلاش وافری نمود.

            همانند اغلب پادشاهان ، آستیاگ نیز در داخل خویشاوندان و نزدیکان خویش ناراضیان و دشمنانی را داشت و کوروش با استفاده از انگیزه دشمنی فردی موثر بنام هارپاک که از خویشاوندان و نیز از جمله درباریان آستیاگ بود کمکهای زیادی را دریافت کرده تا بالاخره آستیاگ با گذشت سی و پنج (35) از عمر پادشاهی دچار شکست شده و باسیری کوروش درآمد.

            مادها ؛ از جمله دیگر اقوام ایرانی بودند که دارای دولت بوده و اکباتان ( همدان ) را پایتخت حکومت خویش قرار داده بودند. قدرت اصلی در حکومت مادها در دست مغ ها یا مغان بود . کوروش در راه گسترش قلمرو حکومت خویش ( سلسله هخامنشی ) چون با مخالفت مغان روبرو بود مجبور شد تعداد قابل ملاحظه ای از آنها را بقتل برساند و در ادامه به تصرف مرکز حکومت مادها ؛ اکباتان ( هگمتانه ) همت گماشت که در این راه هم موفق شد. وی همچنین قلعه یا دژی بنام دژ ماد ی را که مورخین یونانی آنرا پاسارگاد ( مشهد مرغاب ) می نامیدند بتسخیر خود درآورد . تمامی این اتفاقات از جهت زمانی به حدود 550 تا 600 سال قبل از میلاد حضرت مسیح (ع) برمیگردد.

            همچنین درباره کوروش نقل شده است که فردی خلاق و بااراده بوده و نوآوریهایی را در زمان حکمرانی خویش داشته است . از جمله آنها در امورات حکومتی و اداری احداث *پستخانه ( چاپارخانه ) بود و در امورات نظامیM ساختن یک نوع گاری یا چهارپایه بوده که بدنبال اسب و استرهای جنگی می بستند و در لبه های این گاری بخصوص لبه های چرخهای آن پره هایی تیغ دار فلزی و تیزی را بسته بودند که در جنگها و رویارویی با دشمن و سربازان دشمن بسیار کارساز و موثر می افتاد . نمونه هایی از این ارابه ها را ما در فیلمهای هالیودی که جنبه های تاریخی دارد می بینیم که در واقع آنها اختراع ایران زمان هخامنشیان و از نوآوریهای کوروش بود.

            پادشاهی کوروش در واقع بعد از شکست مادها و تصرف اکباتان در 559 پیش از میلاد ، آغاز میشود . وی در راستای توسعه قلمرو دست به جنگهای دیگری هم زد ازجمله جنگ با پادشاه لیدیه یعنی کروزوس و تصرف کشور لیدی . ضمیمه کردن کشور لیدیه به قلمرو تصرفات کوروش که در آسیای صغیر قرار داشت فی الواقع ایران را با یونان دارای مرز مشترک نمود ! این کار با تسخیر شهر سارد طلایی ممکن شد. کوروش بعد از این پیروزی کروزوس را اسیر و بهمراه خود بایران آورد .  

            Ûاصولا کوروش سیاست خاصی را در جریان جنگها و بویژه پس از شکست دشمنانش اعمل میکرد که حاکی از زیرکی و کاردانی و سیاستمداری وی بود . وی در جریان شکست آستیاگ نیز دست به کشتن او نزده بود . کوروش برای اداره متصرفات خویش سعی میکرد که از نیروهای بومی همانجا که معمولا قابلیت لازم را داشته و بخصوص قابل اعتمادتر نیز بوده ؛ استفاده مینمود. در همین جهت وی پس از تصرف لیدیه یکی از نزدیکان کروزوس پادشاه شکست خورده لیدی ؛ بنام پاکتیاس را در کنار تابالوس ( فرمانروای جدید سارد که از پارسان بود ) به مسئولیت اداره مالیه و امورات خزانه منصوب نمود. منتها ، پاکتیاس از این اعتماد کوروش سوء استفاده کرده و با امکاناتی که در اختیار داشت بخصوص امکانات مالی در اختیار با تدارک لشکری بقصد جنگ با پارسی ها اقدام کرد که در راستای این اقدام طی شورشی به محاصره شهر اراک همت گماشت . این شورش بوسیله یک سردار ارتش کوروش بنام مازارس که از قوم ماد بود طی ماموریتی از سوی کوروش که بوی داده بود در شهر سارد با دستگیری پاکتیاس خاتمه یافته و اوضاع بحال عادی خود برگشت! در تاریخ نوشته اند که کوروش پس از این واقعه برای رسیدگی به اوضاع اغتشاش یافته دو کشور در ناحیه آسیای صغیر بنامهای فرنگیه و کاریه متوجه آنجا شد!

            پادشاه پیروز ایران با توجه به قدرتی که در پی چند جنگ ظفرمندانه کسب کرده بود بفکر توسعه بیشتر قلمرو ایران افتاد .V ارمنستان ، منطقه ای در نزدیکی ایران بدلیل عدم پرادخت خراج ( مالیات ) به دولت ماد و نیز خودداری از همکاری در مورد در اختیار قرار دادن قشون و سرباز برای کمک به مادها ، بهانه مناسبی برای کوروش بود تا روی حمله به ارمنستان و تصرف و ضمیمه نمودن آن بخاک ایران تمرکز نماید. کوروش در این رزم از روش خاصی استفاده کرد . او ابتدا به بهانه اینکه قصد شکار دارد با تعدادی از سواره نظام همراهش وارد خاک ارمنستان شد . وی از قبل با هماهنگی ایی که با حاکم مادها ، کیاکسار ، نموده بود سپاه وی را نزدیک مرز ارمنستان آورد و با اشاره و دستور کوروش در زمان مناسبی حمله کردند و بسهولت ارمنستان را نیز و ضمیمه ایران کرد!

            بعد از این واقعه کلدانی ها که بیشتر برای بیرون آمدن از وضعیت بد معیشتی در اثر نداشتن زمین مناسب برای کشاورزی مرتب به ارمنستان یورش میبردند و مشغول تاراج می شدند، موجب شد که کوروش راه جنگ با کلدانی ها را نیز در پیش بگیرد. کلدانی که وضع را نامناسب دیدند پیشنهاد صلح به کوروش دادند و کوروش نیز پذیرفت و حسب یک قراردادنامه ای بین کلدانی ها – که به کوروش گفته بودند دلیل یورش آنها به ارمنستان بعلت فقر بوده است – و ارمنی ها مقرر شد که ارمنستان زمینهای قابل کشتی را در اختیار کلدانی ها قرار داده و همینطور هم شد . البته این قرارداد در واقع تفاهم نامه ای بود دوطرفه که بموجب آن در برابر این امتیازی را که ارمنی ها به کلدانی ها می دادند ،‌آنها یعنی کلدانی ها هم متعهد شده بودند اجازه چرا و تعلیف دامهای ارامنه را در خاک خود بدهند و دست از یاغی گری و شورش بردارند . این جریانات من حیث المجموع بیانگر روحیه و نظر بلند کوروش هم بود که وی قصد داشت تا نظم و تفاهمی در بین مناطق مختلف دنیا بوجود آورد و چنانچه با پیشنهاد صلح مواجه میشد بسهولت و بدون ایضاء و آزاری می پذیرفت و در واقع او بنوعی قصد داشت یک جامعه یکنواخت جهانی بوجود آورد و چنانکه خواهیم دید وی بعدها در عمل و شعار نشان داده که خواهان صلح ،‌یکدستی و برابری و تفاهم بین ملتهاست !

            Ûبزرگترین و در واقع مهمترین منطقه در جوار متصرفات کوروش کبیر بابل بود. منطقه ای در کنار رود فرات در بین النهرین . خود بابل شهری زیبا و آباد بوده و بلحاظ امنیتی هم با دژهای استواری که ساخته بودند تا آنموقع توانسته بودند کشور خویش را از تهاجم بیگانگان در امان نگاهدارند و بابل همچنین مردمی داشت که بیشتر به تجارت و بازرگانی می پرداختند . اخبار جهانگشایی ها و بخصوص رفتار آزادمنشانه کوروش در متصرفات او  بگوش مردم بابل بویژه بگوش مخالفین حاکمان بابل گوش نواز بود و بدین سبب کوروش در بین آنها نفوذ و محبوبیت خاصی را داشت و آرزوی کثیری از مردم مورد ستم بابل از حکومتگران خویش ، حمله کوروش و آزادسازی آنها از زیر ستم بود. در این اثناء واقعه ای خاص رخ داد که فرصت مغتنمی را برای کوروش جهت حمله به بابل ترغیب کرد. آنطور که در کتب تاریخی قدیم از جمله هردودت منقول است گبربایس (یا گبریاس ) پسر یکی از درباریان بابل از سوی حاکمان جبار آنجا بقتل رسید و او برای انتقامگیری به کوروش پناهنده شد. این فرد طی هماهنگی با کوروش و با در اختیار قرار دادن دژ خویش که اتفاقا از لحاظ پشتیبانی لشکریان بجهت تغذیه و ... در شرائط خوبی بود ، کوروش را در پیروزی در جنگ استمداد نموده و بابل و آشور نیز بوسیله کوروش هخامنشی فتح گردید. با این پیروزی ، بابل که خود دارای مستعمرات زیادی بود در واقع ضمیمه ایران بزرگ گردیده بود. از جمله این مستعمرات کشورهایی مانند کلده ،‌با شهرهای تاریخی مشهور ( سومر و آکد ) و... نیز کشور مهم فینیقیه !

            &گفته میشود که کوروش بیانیه جهانی حقوق بشری خود را بعد از فتح آنجا تنظیم و صادر نمود . این بیانیه ایی که پس از هزاران سال موجب افتخار ایرانیان نیز میباشد ، متضمن حقوق و آزادیهای بشر بویژه در دین و عقیده و محل زندگی بود که ما در جای خویش به آن بطور مستوفایی اشاره خواهیم کرد.

            در رابطه با فنیقیه که بهمراه فتح بابل ضمیمه متصرفات کوروش گردید نکاتی جالب قابل ذکر است . فینیقیه قبل از آنکه مستعمره بابل شود ،‌ ابتداء آنها تحت نفوذ کشور مصر بودند ؛‌بعد از آن یعنی در حدود 800 سال قبل از میلاد مسیح (ع) زیر سلطه آشوری ها قرار داشتند و بعدها یعنی حدود 200 سال بعد در سده ششم (6) پیش از میلاد تحت نفوذ و سیطره و تصرف بابلی ها درآمدند که تا زمان ضمیمه شدن بخاک ایران جزء‌ متصرفات و مستعمرات بابلی ها بود.

            گفته میشود مردم فینیقی از لحاظ نژادی سامی بوده و بالغ بر 2500 سال قبل از میلاد مسیح از منطقه عربستان فعلی سربرآورده بودند . در ادامه حیات این نژاد میخوانیم که آنها بعدها بین دریای مغرب یا مدیترانه و کوههای جبل در لبنان سکونت داشته و زندگی میکردند. مورخین نوشته اند که خود فینیقی ها میگفتند که موطن اصلی آنها در کرانه های خلیج فارس بوده است. فینیقی ها خود را همچنین از کنعانیان می دانستند و بر خلاف ایرانیان که مردمی موحد بوده ، آنها آیین [بت پرستی داشته و مردمی مشرک بودند. چنانکه ملاحظه میفرمایید بدلیل آنکه منطقه سکونت آنها در حدفاصل مصر و بابل بوده است در واقع تحت تاثیر فرهنگ و تمدن هر دو کشور قرار داشتند. نوشته اند غالبا بکار تجارت و بازرگانی مشغول بودند و دامنه تجارت آنها از غرب تا جزایر انگلستان و از ناحیه شرقی تا منطقه هندوچین در مالاگا گسترده بود. در بعضی از تواریخ حتی به داشتن مستعمراتی در آفریقای جنوبی هم از سوی آنها اشاره شده است!

            مهمتر از همه این سرنوشت که برشمردیم در تاریخ جهان آنچه که نام فینیقیه را مشهور نموده است چند اختراع مهم از جمله اختراع حروف الفبا @بوده است که به آنها نسبت داده میشود. البته اختراعاتی دیگر مانند شیشه و ... نیز جزء افتخارات آنها میباشد. در خصوص اختراع مهم آنها یعنی حروف الفبا و خط ،‌ حتی تعدادی از محقیقین و دانشمندان ملل مغرب زمین هم اعتراف کرده اند که الفبای لاتینeنیز از خط عبری اخذ شده است! و از آنجا به کشورهای اروپایی گسترش یافته است.

توجه : درج مطالب و لينکها لزوما به معني تاييد آن از سوي اين سايت نيست - نقل و استفاده از مطالب تنها با ذکر منبع مجاز می باشد